Berichten

Overlast van regenwater is een steeds groter probleem, tijd voor een andere aanpak

Het lijkt zo logisch: als de straten blank staan, moet de gemeente het oplossen. Maar water houdt zich niet aan de grens tussen privé en openbaar. Bewoners zouden een veel grotere rol moeten krijgen in de aanpak van al dat regenwater.

Terwijl we deze blog schrijven, regent het buiten. Nee, het hoost. Gevolg van klimaatverandering, of toeval? Feit is dat al dit water ergens naar toe moet. Om daar een heel klein beetje bij te helpen, heeft Wout samen met 32 buren hun schuurtjes dit weekend van een groen dak voorzien. Die daken samen houden bij een goede bui ongeveer 4.000 liter water vast, dat niet in het riool of op straat komt. Wout heeft dit gedaan vanuit de overtuiging dat het probleem van wateroverlast in stadswijken effectief aangepakt kan worden door de bewoners zelf. Een visie die de gemeente Rotterdam van harte ondersteunt, met meedenken en met subsidie.

Niet alleen de Gemeente Rotterdam maakt zich serieus zorgen over wateroverlast. Landelijk is recent het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie gepubliceerd. Een nationale aanpak om er voor te zorgen dat in 2050 onze gebouwde omgeving minder kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering zoals wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen.

Participatie bij klimaatadaptatie

Vanuit Volq zien we dat klimaatadaptatie een steeds belangrijker thema is bij onze opdrachtgevers. De overheid kan veel doen, maar klimaatadaptatie – zeker in dicht bebouwde steden – is per definitie een gezamenlijk opgave van overheid en bewoners. Water houdt zich namelijk niet aan de grens van privé en openbaar. Spreken we bewoners over dit thema, dan denken de meesten dat het klimaat inderdaad verandert en wateroverlast toeneemt. Er staat regelmatig water op straat of de kelder loopt onder. Wat opvalt is dat het probleem in algemene zin wordt herkend, maar er weinig kennis is over het onderwerp. Laat staan een helder idee over wat ze zelf kunnen doen om te helpen.

Volq is betrokken bij twee pilots die hier verandering in moeten brengen: de aanpak voor het ‘hemelwater proof’ maken van de Agniesebuurt in Rotterdam en de pilot voor klimaatadaptatie van het Stationsgebied in Leiden. Een bestaande stadswijk waar het riool vervangen moet worden en een grote binnenstedelijke herontwikkeling. In beide projecten speelt participatie een belangrijke rol, vanuit de overtuiging dat klimaatverandering iedereen treft en klimaatadaptatie alleen effectief is, als overheden, bewoners en andere stakeholders de handen ineen slaan.

Naar een effectieve aanpak

Vanuit onze ervaring, van het privé vergroenen van schuurtjes tot projecten voor onze opdrachtgevers, stellen we voor de klimaatproblematiek en -aanpak veel beter onder de aandacht te brengen bij bewoners van kwetsbare gebieden. En met name op het niveau van een straat, blok of buurtje. De volgende lessen trokken wij en zien we als succesfactoren voor effectief klimaatbeleid door overheden:

  • Verzorg kennis. Er is veel meer kennis nodig over klimaatverandering en klimaatadaptatie, vooral over    de oorzaken en gevolgen in de eigen stad en straat. Pas dan zal er een urgentie ontstaan om bij te dragen aan de oplossing.
  • Geef inwoners een perspectief op wat ze zelf kunnen doen. Maak kleine bijdrages op een simpele manier mogelijk door kennis, kunde en / of subsidies.
  • Betrek bewoners van een straat of wijkje vanaf het eerste begin bij planvorming rondom klimaat adaptief ontwerp van de openbare ruimte. De impact van de maatregelen is groot, dus de betrokkenheid moet dat ook zijn! Bepaal samen de ambities, maak samen een aanpak, verzin hem niet van achter je bureau!
  • Breng mensen met ideeën en initiatieven samen. Laat ze elkaar inspireren en enthousiasmeren. Faciliteer een lokale community rondom klimaat adaptatie.

We helpen graag met inspirerende voorbeelden, het opstellen van een lokaal deltaplan met bewoners of het opzetten van een community.

 

Wout van der Heijden is een van de oprichters van Volq en betrokken bij de transformatie van het Stationsgebied Leiden tot ‘Duurzaamste kilometer van Nederland’, hij gaf samen met 32 buren zijn schuurtje een groen dak

Elske Fukken is als zelfstandig adviseur verbonden aan Volq en coördinator participatie binnen het project ‘Agniesebuurt 100% hemelwaterproof’ voor de gemeente Rotterdam

Fotografie door Marit van Hove – Hofland 

Weerstand is een zegen!

Vol enthousiasme ben je aan een nieuw project begonnen. Een mooie ontwikkeling die veel verbetering brengt in de stad. Natuurlijk bedenk je de plannen niet vanachter je bureau, maar ga je de straat op. In gesprek met bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Zij leven elke dag in het gebied en weten als geen ander welke verbeteringen mogelijk zijn. Er ontstaan nieuwe initiatieven en je bent enthousiast. Tot je stuit op bewoners die ‘tegen’ zijn. Die de plannen niet zien zitten en met de hakken in het zand gaan.

In de wereld van menig professional bestaan ze: ‘lastige burgers’. Bewoners die niet (gemakkelijk) meegaan in ontwikkelingen en mooie plannen dwarsbomen. Ze vormen een bedreiging voor elk project. Ze zorgen ervoor dat je concessies moet doen aan je perfecte oplossing, kosten negatieve energie, vertragen het proces en leiden tot extra kosten. Herken je dit?

Vechten of vluchten
Veel professionals kennen twee reacties als ze op weerstand stuiten: vechten of vluchten. Of je gaat op inhoud de discussie met de ander aan, met als doel diegene te overtuigen van de mooie oplossing die er ligt. Of je besluit die ‘lastige burger’ voortaan te negeren, niet meer uit te nodigen voor bijeenkomsten of gesprekken en door te gaan met de mensen die wel positieve energie hebben. Ik betrap mezelf ook nog weleens op deze strategieën. Zonde! Je doet jezelf en je project daarmee veel te kort.

Feestje!
Het kan ook anders. Als je het goed beschouwt is weerstand namelijk een feestje. Een compliment voor je proces. Waarom? Omdat als je op weerstand stuit, je bij de kern komt. Bij iets dat er daadwerkelijk toe doet. De grootste uitdaging is erachter te komen wat er achter die weerstand zit. Door goed te luisteren en door te vragen. De antwoorden brengen je altijd op nieuwe inzichten en innovatieve oplossingen waar je met alleen gelijkgestemden niet op komt. Weerstand is energie en daarmee een zegen. Het enige dat je hoeft te doen is die energie in goede banen te leiden.

De uitdaging
Denk een paar seconden na. Wie zijn jouw ‘lastige burgers’? Benoem er eentje. Pak de telefoon (of schrijf een e-mail) en maak een afspraak voor een kop koffie. Niet in het gemeentehuis, maar liefst bij diegene thuis of in een restaurantje in de stad. Ga in gesprek, luister en vraag door. Waar komt de weerstand vandaan? Welke angst zit erachter? Ik ben benieuwd tot welke nieuwe inzichten en oplossingen het gesprek leidt. Laat ze hieronder weten of stuur me een e-mail. Succes!