Berichten

Weerstand is een zegen!

Vol enthousiasme ben je aan een nieuw project begonnen. Een mooie ontwikkeling die veel verbetering brengt in de stad. Natuurlijk bedenk je de plannen niet vanachter je bureau, maar ga je de straat op. In gesprek met bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Zij leven elke dag in het gebied en weten als geen ander welke verbeteringen mogelijk zijn. Er ontstaan nieuwe initiatieven en je bent enthousiast. Tot je stuit op bewoners die ‘tegen’ zijn. Die de plannen niet zien zitten en met de hakken in het zand gaan.

In de wereld van menig professional bestaan ze: ‘lastige burgers’. Bewoners die niet (gemakkelijk) meegaan in ontwikkelingen en mooie plannen dwarsbomen. Ze vormen een bedreiging voor elk project. Ze zorgen ervoor dat je concessies moet doen aan je perfecte oplossing, kosten negatieve energie, vertragen het proces en leiden tot extra kosten. Herken je dit?

Vechten of vluchten
Veel professionals kennen twee reacties als ze op weerstand stuiten: vechten of vluchten. Of je gaat op inhoud de discussie met de ander aan, met als doel diegene te overtuigen van de mooie oplossing die er ligt. Of je besluit die ‘lastige burger’ voortaan te negeren, niet meer uit te nodigen voor bijeenkomsten of gesprekken en door te gaan met de mensen die wel positieve energie hebben. Ik betrap mezelf ook nog weleens op deze strategieën. Zonde! Je doet jezelf en je project daarmee veel te kort.

Feestje!
Het kan ook anders. Als je het goed beschouwt is weerstand namelijk een feestje. Een compliment voor je proces. Waarom? Omdat als je op weerstand stuit, je bij de kern komt. Bij iets dat er daadwerkelijk toe doet. De grootste uitdaging is erachter te komen wat er achter die weerstand zit. Door goed te luisteren en door te vragen. De antwoorden brengen je altijd op nieuwe inzichten en innovatieve oplossingen waar je met alleen gelijkgestemden niet op komt. Weerstand is energie en daarmee een zegen. Het enige dat je hoeft te doen is die energie in goede banen te leiden.

De uitdaging
Denk een paar seconden na. Wie zijn jouw ‘lastige burgers’? Benoem er eentje. Pak de telefoon (of schrijf een e-mail) en maak een afspraak voor een kop koffie. Niet in het gemeentehuis, maar liefst bij diegene thuis of in een restaurantje in de stad. Ga in gesprek, luister en vraag door. Waar komt de weerstand vandaan? Welke angst zit erachter? Ik ben benieuwd tot welke nieuwe inzichten en oplossingen het gesprek leidt. Laat ze hieronder weten of stuur me een e-mail. Succes!

 

Iedere stad een pretpark!

Er komen mooie tijden aan voor stadsmakers in overheidsdienst want de omgevingswet komt eraan. De omgevingswet biedt maximale vrijheid en moet een cultuurverandering op gang brengen. En nog mooier, de omgevingsvisie is straks een vormvrij instrument. Geen stapels papier dus, maar elke vorm die past om de juiste boodschap over te brengen aan burgers en buitenlui. Hoe vet is dat?

Waarom dan wachten?

Niet dus. Ook nu al kan er al veel meer dan gebruikelijk bij veel gemeenten.

Samen met de gemeente Capelle aan den IJssel heeft Volq de eerste beleefbare visie van Nederland ontwikkeld: Een visie op het centrum van de stad die in het betreffende gebied ook wordt vastgesteld en beleefd kan worden door middel van een route langs de ontwikkellocaties. Veel leuker toch dan alleen in de gemeenteraad? En logischer ook, want de visie komt daar vandaan. Wij hebben alleen de puzzelstukjes gezocht en aan elkaar gelegd.

Appeltje eitje?

Ja en nee… Het kostte wat moeite om iedereen direct aan boord te krijgen. We hebben alle mogelijke bezwaren gehoord, maar uiteindelijk ook alles samen opgelost; we moeten echt wat meer achtergronden kunnen geven, dit kan toch geen beleidsstuk zijn, dit kan juridisch niet, we hebben wel eens eerder zoiets geprobeerd en het is toen niet gelukt, dit accepteert de gemeenteraad nooit… Toch wel dus! Unaniem vastgesteld en de ambtelijke betrokkenheid is zeer groot.

Het advies: ga er samen mee aan de slag, distilleer de argumenten uit de gewoontes en verzin samen een betere oplossing. Die is er namelijk altijd.

Maak het mee!

24 september wordt de route in Capelle geopend. Een route van 5 km door het gebied vol met attracties. Kleine verborgen attracties en grotere die indruk maken. Net als in een pretpark dus. Van sportactiviteiten en muziek in het park tot live streetart, speciale horeca-aanbiedingen, een huizenroute langs ontwikkellocaties en watersporten op de IJssel! Als de je de route hebt verkend, heb je de toekomst van het gebied beleefd en ben je geprikkeld om er zelf een bijdrage aan te leveren.

Maak het mee de 24e september in Capelle of kom naar onze ideeënfabriek XL op 20 oktober en beleef de toekomst van stadsmaken!

Een ‘Tuinsetje’

Wat is het toch leuk om met mensen uit de stad te werken. In mijn blog vertel ik over een project waar ik op dit moment aan werk. Het project heet ‘Gemeenschappelijke Tuinen’.

Eigendom en beheer in één hand brengen?

In de jaren ’50 tot ’80 van de vorige eeuw zijn onder andere in Rotterdam massaal appartementengebouwen gerealiseerd, omringd met een gemeenschappelijke tuin. Een groot binnenterrein of omliggend openbaar groen. Rotterdam staat er vol mee. De panden werden gebouwd door ontwikkelaars, beleggers of corporaties. De gemeenschappelijke tuin bleef eigendom van de gemeente, maar het onderhoud daarvan werd bij de bedrijven gelegd. Met het eigendom had de gemeente het openbare karakter en de toegankelijkheid van de tuin geborgd.

Na verloop van tijd werden de woningen verkocht en er ontstonden Vereniging van Eigenaren (VvE’s). Al het onderhoud van de gemeenschappelijke tuin werd via het zogenaamde  kettingbeding doorgegeven naar de ‘nieuwe’ eigenaren. En toen ging het mis…

Soms werden tuinen afgesloten, het werd immers privébezit en tegelijkertijd voelde niemand zich verantwoordelijk voor het onderhoud. Ga ik deze haag snoeien of doet een ander dat? Dat is niet mijn troep, dus ik ruim het niet op. Voor je het weet wordt het mooie groen een ondoordringbare jungle.

We hebben eens goed geteld en wat bleek? Er bevinden zich zo’n 180 tuinen, verspreid over de hele stad, waarbij de afspraken te vaag zijn. Door deze onduidelijke situatie heeft de gemeente Rotterdam besloten om het eigendom en het beheer in één hand te brengen. Aan de slag!

In gesprek

Een oplossing vinden voor dit probleem is nog niet zo makkelijk. Je moet je voorstellen dat we in veel gevallen met een gemeenschappelijke tuin met meerdere VvE’s te maken hebben. Ik schat in dat als het project is afgerond dat we zo’n 500 bestuurders van VvE’s hebben gesproken over het onderwerp en een veelvoud aan bewoners die lid zijn van een VvE. Er spelen dus veel belangen mee.

Wat ik doe is afspraken maken met de VvE’s over het eigendom en vervolgens over het beheer van de gemeenschappelijke tuin. Klinkt heel zakelijk en in een aantal gevallen is het zakelijk regelen van de afspraken voldoende maar in veel gevallen wordt er meer energie in gestoken. En dat is nou zo leuk!

Ik ga in gesprek met bewoners  en ik ben benieuwd naar de behoeftes en beleving van mensen. In veel gevallen maakt men geen of weinig gebruik maakt van de gemeenschappelijke tuin. Als ik doorvraag naar het waarom krijg ik vaak te horen dat de tuin niet uitnodigt om te verblijven. Het is te donker, niets te beleven, te weinig kleur, ongezellig, wateroverlast, geen speelplekken voor kinderen etc etc.

‘Hoe kunnen we er dan met elkaar voor zorgen dat dit aantrekkelijk gemaakt wordt?’ Door te luisteren naar de behoeftes van mensen om vervolgens te bekijken hoe we dat kunnen faciliteren. Ik maak gebruik van een online enquête waarbij we vragen aan bewoners hoe zij de tuin beleven in kleur, geur, licht, energie, uitstraling, gevoel, vorm, stijl. Door bij de mensen langs te gaan, begrip te tonen voor ieders belang en met elkaar te kijken wat een oplossing zou kunnen zijn merk ik dat het effect heeft. Het beeld van: ‘de gemeente komt even vertellen wat we moeten doen en hoe we het moeten’ verdwijnt zodra je uitlegt wat je echt komt doen. En dat is nou zo leuk!

Barbecues en voetbalveldjes

Nu we weten wat de bewoners zelf willen kan de ontwerper aan de slag. We presenteren de ontwerpen. En wat opvalt: mensen hebben interesse, gaan het leuk vinden, praten er met elkaar over en overwegen de tuin te kopen. Men heeft het over barbecue plekjes, voetbalvelden en tuinsetjes. Je ziet verandering. Hoppa, een eerste succes. Ik hoop dat door dit project de verandering wordt vastgehouden en mensen het groen weer gaan beleven en genieten!

Waarschuwing: veel ambtenaren gebruiken verkeerde NIVEA

Hoewel gemeenten steeds meer ruimte bieden aan ideeën en initiatieven van bewoners, gaat het nog geregeld mis. Vooral bij het zoeken van locaties voor voorzieningen die mogelijk weerstand oproepen. Denk aan windmolens, nieuwe wegen, skateparken of andere jongerenvoorzieningen en natuurlijk de opvang van asielzoekers en statushouders. Als de overheid maatschappelijke protesten verwacht, schroeft zij het participatieniveau terug en maakt zij zelf keuzes. Is dat wel zo verstandig?

Knoop doorhakken

Ambtenaren gebruiken de term NIMBY (‘Not In My Back Yard’) of in goed Nederlands NIVEA (“Niet In mijn Voor- En Achtertuin”) om aan te geven dat bewoners wel gebruik willen maken van publieke voorzieningen, maar er geen hinder van willen ondervinden. Bij de komst van nieuwe publieke voorzieningen gaat de overheid er standaard vanuit dat er NIVEA-effecten optreden, zoals bewonersprotesten of zelfs actiegroepen. In die gevallen is de neiging de participatie een tandje terug te schroeven. Omdat de veronderstelling is dat gesprekken met bewoners niets opleveren aangezien nu eenmaal niemand de voorziening in zijn buurt wil, hakt de gemeente in het algemeen belang de knoop door.

Overvallen

Die besluitvaardigheid van de gemeente werkt in veel gevallen echter contraproductief. Dat gebeurt omdat de overheid al vooruitloopt op te verwachten NIVEA-effecten en daardoor maatschappelijke discussies bij voorbaat vermijdt. Bewoners hebben geen idee wat er speelt en worden plotseling geconfronteerd met overheidsbesluiten die effect hebben op hun directe leefomgeving. Ze voelen zich overvallen. Dat gevoel wordt bevestigd als tijdens een bewonersbijeenkomst nauwelijks sprake is van een gesprek en ze plenair worden geïnformeerd over het besluit. Als er al een bewonersbijeenkomst komt, want soms worden de bewoners alleen nog uitgenodigd om als publiek de discussie in de gemeenteraad te volgen. Bewoners voelen zich machteloos en grijpen naar andere middelen.

Verantwoordelijkheid delen

In plaats van vooruit te lopen op mogelijke NIVEA-effecten, is het ook mogelijk een maatschappelijke opgave te delen met de bewoners van de gemeente. Niet bang te zijn voor protesten, maar de verantwoordelijkheid met de bewoners te delen. Ga het dus Niet Invullen Voor Een Ander, maar geef de bewoners de ruimte met elkaar tot een oplossing te komen. Met daarbij de boodschap dat de gemeente een besluit neemt als het de bewoners niet lukt voor een bepaalde datum samen tot een oplossing te komen of de discussie tussen bewoners uit de hand loopt. Als het de bewoners lukt, is dat de allerbeste oplossing. Als het de bewoners niet lukt, hebben ze in ieder geval geleerd hoe lastig het is om vanuit het algemeen belang te handelen en kan de gemeente dit keer wel gerechtvaardigd de knoop doorhakken.


Gebruik kortom voortaan een andere NIVEA. Ga niet teveel uit van Niet In mijn Voor en Achtertuin, maar ga het Niet Invullen Voor Een Ander. Dezelfde afkorting, een wereld van verschil!

 

Brood en spelen

“Ben je aangesloten bij Volq? Klinkt wel een beetje nationalistisch.” Die heb ik vaker gehoord, maar na een korte stilte van mijn kant, komt bij de ander dan toch het besef dat we samen het volk zijn. En dat het van alle tijden is om als volk met elkaar de stad te maken en te beleven. Dit gebeurt altijd en overal om ons heen!

Maar wat wil het volk dan? Dat is de centrale vraag. Of toch niet? Het publiek weet toch pas wat het wil, als het dat wat het wil te zien krijgt? Dit vrij naar de Amerikaanse filmmaker Samuel Goldwyn. Zoals ook de Romeinen het publiek ‘brood en spelen’ gaven. ‘Panem et circenses’ of ‘brood en spelen’ is een uitdrukking die slaat op de praktijk om de gunst van het volk te winnen door oppervlakkige behoeften van het volk te lenigen, namelijk eten en vermaak (bron: Wikipedia, jawel van en door het volk). Kortom, om het de goegemeente rustig te houden. En ook al houd ik als sporter van goed en lekker brood en mooie sportevenementen en het integreren van sport en bewegen in de buitenruimte, de achtergrond stuit me tegen de borst.

Want het dedain van brood en spelen als worst om voor te houden zien we nog te vaak om ons heen. Gemeenten willen ‘van buiten naar binnen werken’ om op te halen wat er leeft en draagvlak nastreven, om dan toch hun eigen gang te gaan. Het echt luisteren, met elkaar doen, zo nu en dan eens een gruwelijke misser met elkaar maken, dat zien we te weinig. En dat is nu juist zo leuk, om een (te) gek idee ruimte te geven, niet direct in excuses, regelgeving en gemor te duiken, maar de tenen over de rand van de hoogste duikplank zetten….en springen! Maak het met elkaar, maak het mee, maak je eigen leefomgeving! Doe je mee?

Portfolio Items