• Circulaire economie
  • Duurzame mobiliteit
  • Energietransitie
  • Vergroening

Overlast van regenwater is een steeds groter probleem, tijd voor een andere aanpak

Het lijkt zo logisch: als de straten blank staan, moet de gemeente het oplossen. Maar water houdt zich niet aan de grens tussen privé en openbaar. Bewoners zouden een veel grotere rol moeten krijgen in de aanpak van al dat regenwater.

Terwijl we deze blog schrijven, regent het buiten. Nee, het hoost. Gevolg van klimaatverandering, of toeval? Feit is dat al dit water ergens naar toe moet. Om daar een heel klein beetje bij te helpen, heeft Wout samen met 32 buren hun schuurtjes dit weekend van een groen dak voorzien. Die daken samen houden bij een goede bui ongeveer 4.000 liter water vast, dat niet in het riool of op straat komt. Wout heeft dit gedaan vanuit de overtuiging dat het probleem van wateroverlast in stadswijken effectief aangepakt kan worden door de bewoners zelf. Een visie die de gemeente Rotterdam van harte ondersteunt, met meedenken en met subsidie.

Niet alleen de Gemeente Rotterdam maakt zich serieus zorgen over wateroverlast. Landelijk is recent het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie gepubliceerd. Een nationale aanpak om er voor te zorgen dat in 2050 onze gebouwde omgeving minder kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering zoals wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen.

Participatie bij klimaatadaptatie

Vanuit Volq zien we dat klimaatadaptatie een steeds belangrijker thema is bij onze opdrachtgevers. De overheid kan veel doen, maar klimaatadaptatie – zeker in dicht bebouwde steden – is per definitie een gezamenlijk opgave van overheid en bewoners. Water houdt zich namelijk niet aan de grens van privé en openbaar. Spreken we bewoners over dit thema, dan denken de meesten dat het klimaat inderdaad verandert en wateroverlast toeneemt. Er staat regelmatig water op straat of de kelder loopt onder. Wat opvalt is dat het probleem in algemene zin wordt herkend, maar er weinig kennis is over het onderwerp. Laat staan een helder idee over wat ze zelf kunnen doen om te helpen.

Volq is betrokken bij twee pilots die hier verandering in moeten brengen: de aanpak voor het ‘hemelwater proof’ maken van de Agniesebuurt in Rotterdam en de pilot voor klimaatadaptatie van het Stationsgebied in Leiden. Een bestaande stadswijk waar het riool vervangen moet worden en een grote binnenstedelijke herontwikkeling. In beide projecten speelt participatie een belangrijke rol, vanuit de overtuiging dat klimaatverandering iedereen treft en klimaatadaptatie alleen effectief is, als overheden, bewoners en andere stakeholders de handen ineen slaan.

Naar een effectieve aanpak

Vanuit onze ervaring, van het privé vergroenen van schuurtjes tot projecten voor onze opdrachtgevers, stellen we voor de klimaatproblematiek en -aanpak veel beter onder de aandacht te brengen bij bewoners van kwetsbare gebieden. En met name op het niveau van een straat, blok of buurtje. De volgende lessen trokken wij en zien we als succesfactoren voor effectief klimaatbeleid door overheden:

  • Verzorg kennis. Er is veel meer kennis nodig over klimaatverandering en klimaatadaptatie, vooral over    de oorzaken en gevolgen in de eigen stad en straat. Pas dan zal er een urgentie ontstaan om bij te dragen aan de oplossing.
  • Geef inwoners een perspectief op wat ze zelf kunnen doen. Maak kleine bijdrages op een simpele manier mogelijk door kennis, kunde en / of subsidies.
  • Betrek bewoners van een straat of wijkje vanaf het eerste begin bij planvorming rondom klimaat adaptief ontwerp van de openbare ruimte. De impact van de maatregelen is groot, dus de betrokkenheid moet dat ook zijn! Bepaal samen de ambities, maak samen een aanpak, verzin hem niet van achter je bureau!
  • Breng mensen met ideeën en initiatieven samen. Laat ze elkaar inspireren en enthousiasmeren. Faciliteer een lokale community rondom klimaat adaptatie.

We helpen graag met inspirerende voorbeelden, het opstellen van een lokaal deltaplan met bewoners of het opzetten van een community.

 

Wout van der Heijden is een van de oprichters van Volq en betrokken bij de transformatie van het Stationsgebied Leiden tot ‘Duurzaamste kilometer van Nederland’, hij gaf samen met 32 buren zijn schuurtje een groen dak

Elske Fukken is als zelfstandig adviseur verbonden aan Volq en coördinator participatie binnen het project ‘Agniesebuurt 100% hemelwaterproof’ voor de gemeente Rotterdam

Fotografie door Marit van Hove – Hofland 

Leidse Stationsgebied gaat voor ‘Duurzaamste kilometer van Nederland’

Het Leidse Stationsgebied ondergaat een metamorfose en Nederland staat aan het begin van de energietransitie. Hoe kunnen deze twee ontwikkelingen elkaar versterken? Dat is de kernvraag die de gemeente Leiden haar partners stelt op de Provada. Denk je mee? Het Leidse stationsgebied is een langgerekt gebied van 1 km. De komende jaren wordt dit gebied getransformeerd naar een aantrekkelijk gemengd gebied voor wonen, werken en recreëren. Deels wordt hiervoor gesloopt en nieuw gebouwd, deels vindt transformatie plaats. Bij alle opgaven speelt energie en de energietransitie een belangrijke rol. De gemeente Leiden gaat op de Provada in gesprek met deskundigen uit de sectoren vastgoed en duurzaamheid en al haar partners bij de ontwikkeling van het Stationsgebied. Uiteraard is Volq daar ook van de partij. Wil jij ook deelnemen? Stuur dan een berichtje naar Wout. De bijeenkomst is op donderdag 1 juni, vanaf 10 uur op de Provada in de stand van de Gemeente Leiden (RAI Amsterdam, hal 11, stand 15).

Een ‘Tuinsetje’

Wat is het toch leuk om met mensen uit de stad te werken. In mijn blog vertel ik over een project waar ik op dit moment aan werk. Het project heet ‘Gemeenschappelijke Tuinen’.

Eigendom en beheer in één hand brengen?

In de jaren ’50 tot ’80 van de vorige eeuw zijn onder andere in Rotterdam massaal appartementengebouwen gerealiseerd, omringd met een gemeenschappelijke tuin. Een groot binnenterrein of omliggend openbaar groen. Rotterdam staat er vol mee. De panden werden gebouwd door ontwikkelaars, beleggers of corporaties. De gemeenschappelijke tuin bleef eigendom van de gemeente, maar het onderhoud daarvan werd bij de bedrijven gelegd. Met het eigendom had de gemeente het openbare karakter en de toegankelijkheid van de tuin geborgd.

Na verloop van tijd werden de woningen verkocht en er ontstonden Vereniging van Eigenaren (VvE’s). Al het onderhoud van de gemeenschappelijke tuin werd via het zogenaamde  kettingbeding doorgegeven naar de ‘nieuwe’ eigenaren. En toen ging het mis…

Soms werden tuinen afgesloten, het werd immers privébezit en tegelijkertijd voelde niemand zich verantwoordelijk voor het onderhoud. Ga ik deze haag snoeien of doet een ander dat? Dat is niet mijn troep, dus ik ruim het niet op. Voor je het weet wordt het mooie groen een ondoordringbare jungle.

We hebben eens goed geteld en wat bleek? Er bevinden zich zo’n 180 tuinen, verspreid over de hele stad, waarbij de afspraken te vaag zijn. Door deze onduidelijke situatie heeft de gemeente Rotterdam besloten om het eigendom en het beheer in één hand te brengen. Aan de slag!

In gesprek

Een oplossing vinden voor dit probleem is nog niet zo makkelijk. Je moet je voorstellen dat we in veel gevallen met een gemeenschappelijke tuin met meerdere VvE’s te maken hebben. Ik schat in dat als het project is afgerond dat we zo’n 500 bestuurders van VvE’s hebben gesproken over het onderwerp en een veelvoud aan bewoners die lid zijn van een VvE. Er spelen dus veel belangen mee.

Wat ik doe is afspraken maken met de VvE’s over het eigendom en vervolgens over het beheer van de gemeenschappelijke tuin. Klinkt heel zakelijk en in een aantal gevallen is het zakelijk regelen van de afspraken voldoende maar in veel gevallen wordt er meer energie in gestoken. En dat is nou zo leuk!

Ik ga in gesprek met bewoners  en ik ben benieuwd naar de behoeftes en beleving van mensen. In veel gevallen maakt men geen of weinig gebruik maakt van de gemeenschappelijke tuin. Als ik doorvraag naar het waarom krijg ik vaak te horen dat de tuin niet uitnodigt om te verblijven. Het is te donker, niets te beleven, te weinig kleur, ongezellig, wateroverlast, geen speelplekken voor kinderen etc etc.

‘Hoe kunnen we er dan met elkaar voor zorgen dat dit aantrekkelijk gemaakt wordt?’ Door te luisteren naar de behoeftes van mensen om vervolgens te bekijken hoe we dat kunnen faciliteren. Ik maak gebruik van een online enquête waarbij we vragen aan bewoners hoe zij de tuin beleven in kleur, geur, licht, energie, uitstraling, gevoel, vorm, stijl. Door bij de mensen langs te gaan, begrip te tonen voor ieders belang en met elkaar te kijken wat een oplossing zou kunnen zijn merk ik dat het effect heeft. Het beeld van: ‘de gemeente komt even vertellen wat we moeten doen en hoe we het moeten’ verdwijnt zodra je uitlegt wat je echt komt doen. En dat is nou zo leuk!

Barbecues en voetbalveldjes

Nu we weten wat de bewoners zelf willen kan de ontwerper aan de slag. We presenteren de ontwerpen. En wat opvalt: mensen hebben interesse, gaan het leuk vinden, praten er met elkaar over en overwegen de tuin te kopen. Men heeft het over barbecue plekjes, voetbalvelden en tuinsetjes. Je ziet verandering. Hoppa, een eerste succes. Ik hoop dat door dit project de verandering wordt vastgehouden en mensen het groen weer gaan beleven en genieten!

Aan de slag met Smart mobility

Zelfrijdende toekomst

Mijn dochter van twee zal geen rijbewijs meer halen. Niet meer nodig. De zelfrijdende auto komt er onvermijdelijk. En de impact is enorm. Dat was mijn boodschap tijdens onze werksessie met de Jonge Honden op 27 november. Volq was op bezoek in Utrecht bij de Jonge Honden om samen producten te ontwikkelen rondom het thema ‘smart mobility’. De presentatie die ik gaf, is hier te vinden. 

Radicaal delen

Smart mobility begint bij nieuwe vormen van openbaar vervoer, Uber, autodelen en andere bestaande voorbeelden. Deze voorbeelden zijn voor de meesten onder ons al gemeengoed. Ze zullen de wereld ook niet radicaal veranderen. Zelfrijdende auto’s zullen echter binnen de kortste keren de wegen domineren. En dat heeft wel een disruptief effect. De zelfrijdende auto maakt het radicaal delen van auto’s mogelijk; gebruik wordt (veel) goedkoper dan bezit. En dat is de aanleiding voor nogal wat veranderingen…

Impact

Zelfrijdende auto’s die verregaand worden gedeeld, hebben grote impact op de inrichting van de stad, het landschap en voor ons als gemeenschap. Er komen minder auto’s. We parkeren geen auto’s meer in de binnenstad, ze kunnen immers zelf op een goedkope plek gaan staan of de volgende klant bedienen. We kunnen ander gebruik verzinnen voor een deel van de 2,3 parkeerplekken per woning in onze uitbreidingswijken. En wat betekent de ontwikkeling voor ons grootschalige openbaar vervoer, de schadeverzekeraars, rijschoolhouders, etc.?

Smart mobility sessie

Gezamenlijke producten

Over deze en andere interessante vragen zijn wij gezamenlijk in gesprek gegaan via de methode van Value Proposition Design en Lean Startup, gefaciliteerd door de Jonge Honden. De eerste stappen voor productontwikkeling zijn gezet, het vervolg komt snel!  

 

Investeren?!

Volq investeert graag in een goede samenwerking. Wij danken Jonge Honden voor hun gastvrijheid en het professioneel faciliteren van de middag. We vonden het een inspirerende en gezellige middag bij jullie. Vind jij het ook leuk om eens met andere innovatieve clubs na te denken over de toekomst en wat je hierin als ondernemer kan betekenen? Als lid van Volq kan dat! Neem contact op met Wout en vraag naar de mogelijkheden.