Overlast van regenwater is een steeds groter probleem, tijd voor een andere aanpak

Het lijkt zo logisch: als de straten blank staan, moet de gemeente het oplossen. Maar water houdt zich niet aan de grens tussen privé en openbaar. Bewoners zouden een veel grotere rol moeten krijgen in de aanpak van al dat regenwater.

Terwijl we deze blog schrijven, regent het buiten. Nee, het hoost. Gevolg van klimaatverandering, of toeval? Feit is dat al dit water ergens naar toe moet. Om daar een heel klein beetje bij te helpen, heeft Wout samen met 32 buren hun schuurtjes dit weekend van een groen dak voorzien. Die daken samen houden bij een goede bui ongeveer 4.000 liter water vast, dat niet in het riool of op straat komt. Wout heeft dit gedaan vanuit de overtuiging dat het probleem van wateroverlast in stadswijken effectief aangepakt kan worden door de bewoners zelf. Een visie die de gemeente Rotterdam van harte ondersteunt, met meedenken en met subsidie.

Niet alleen de Gemeente Rotterdam maakt zich serieus zorgen over wateroverlast. Landelijk is recent het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie gepubliceerd. Een nationale aanpak om er voor te zorgen dat in 2050 onze gebouwde omgeving minder kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering zoals wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen.

Participatie bij klimaatadaptatie

Vanuit Volq zien we dat klimaatadaptatie een steeds belangrijker thema is bij onze opdrachtgevers. De overheid kan veel doen, maar klimaatadaptatie – zeker in dicht bebouwde steden – is per definitie een gezamenlijk opgave van overheid en bewoners. Water houdt zich namelijk niet aan de grens van privé en openbaar. Spreken we bewoners over dit thema, dan denken de meesten dat het klimaat inderdaad verandert en wateroverlast toeneemt. Er staat regelmatig water op straat of de kelder loopt onder. Wat opvalt is dat het probleem in algemene zin wordt herkend, maar er weinig kennis is over het onderwerp. Laat staan een helder idee over wat ze zelf kunnen doen om te helpen.

Volq is betrokken bij twee pilots die hier verandering in moeten brengen: de aanpak voor het ‘hemelwater proof’ maken van de Agniesebuurt in Rotterdam en de pilot voor klimaatadaptatie van het Stationsgebied in Leiden. Een bestaande stadswijk waar het riool vervangen moet worden en een grote binnenstedelijke herontwikkeling. In beide projecten speelt participatie een belangrijke rol, vanuit de overtuiging dat klimaatverandering iedereen treft en klimaatadaptatie alleen effectief is, als overheden, bewoners en andere stakeholders de handen ineen slaan.

Naar een effectieve aanpak

Vanuit onze ervaring, van het privé vergroenen van schuurtjes tot projecten voor onze opdrachtgevers, stellen we voor de klimaatproblematiek en -aanpak veel beter onder de aandacht te brengen bij bewoners van kwetsbare gebieden. En met name op het niveau van een straat, blok of buurtje. De volgende lessen trokken wij en zien we als succesfactoren voor effectief klimaatbeleid door overheden:

  • Verzorg kennis. Er is veel meer kennis nodig over klimaatverandering en klimaatadaptatie, vooral over    de oorzaken en gevolgen in de eigen stad en straat. Pas dan zal er een urgentie ontstaan om bij te dragen aan de oplossing.
  • Geef inwoners een perspectief op wat ze zelf kunnen doen. Maak kleine bijdrages op een simpele manier mogelijk door kennis, kunde en / of subsidies.
  • Betrek bewoners van een straat of wijkje vanaf het eerste begin bij planvorming rondom klimaat adaptief ontwerp van de openbare ruimte. De impact van de maatregelen is groot, dus de betrokkenheid moet dat ook zijn! Bepaal samen de ambities, maak samen een aanpak, verzin hem niet van achter je bureau!
  • Breng mensen met ideeën en initiatieven samen. Laat ze elkaar inspireren en enthousiasmeren. Faciliteer een lokale community rondom klimaat adaptatie.

We helpen graag met inspirerende voorbeelden, het opstellen van een lokaal deltaplan met bewoners of het opzetten van een community.

 

Wout van der Heijden is een van de oprichters van Volq en betrokken bij de transformatie van het Stationsgebied Leiden tot ‘Duurzaamste kilometer van Nederland’, hij gaf samen met 32 buren zijn schuurtje een groen dak

Elske Fukken is als zelfstandig adviseur verbonden aan Volq en coördinator participatie binnen het project ‘Agniesebuurt 100% hemelwaterproof’ voor de gemeente Rotterdam

Fotografie door Marit van Hove – Hofland 

Leidse Stationsgebied gaat voor ‘Duurzaamste kilometer van Nederland’

Het Leidse Stationsgebied ondergaat een metamorfose en Nederland staat aan het begin van de energietransitie. Hoe kunnen deze twee ontwikkelingen elkaar versterken? Dat is de kernvraag die de gemeente Leiden haar partners stelt op de Provada. Denk je mee? Het Leidse stationsgebied is een langgerekt gebied van 1 km. De komende jaren wordt dit gebied getransformeerd naar een aantrekkelijk gemengd gebied voor wonen, werken en recreëren. Deels wordt hiervoor gesloopt en nieuw gebouwd, deels vindt transformatie plaats. Bij alle opgaven speelt energie en de energietransitie een belangrijke rol. De gemeente Leiden gaat op de Provada in gesprek met deskundigen uit de sectoren vastgoed en duurzaamheid en al haar partners bij de ontwikkeling van het Stationsgebied. Uiteraard is Volq daar ook van de partij. Wil jij ook deelnemen? Stuur dan een berichtje naar Wout. De bijeenkomst is op donderdag 1 juni, vanaf 10 uur op de Provada in de stand van de Gemeente Leiden (RAI Amsterdam, hal 11, stand 15).

Start bouw Lorentz

Van sanering en sloop, naar De Buurt en nu… start bouw! De film rolt door. Vanaf nu worden de werkzaamheden ook echt zichtbaar voor het publiek.

Voorbereiding

9 januari is bouwcombinatie Van Wijnen / Hurks gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor de bouw van de eerste fase van Lorentz. Een mijlpaal voor het Stationsgebied in Leiden. Het eerste project dat in uitvoering gaat, binnen het in 2012 vastgestelde masterplan.

De Buurt

Vanuit Volq zijn we heel trots dat we het projectmanagement namens de gemeente Leiden mogen voeren voor dit prominente project in Leiden. En natuurlijk kijken we ook vol voldoening terug op een zomer in De Buurt. Opgezet door Leidse ondernemers en met enkele honderdduizenden bezoekers een gigantisch succes. En dat op een plek waar normaal gesproken bouwhekken zouden staan. Een Volqser gebruik konden wij niet bedenken!

Lorentz

Lorentz is vanaf begin 2020 een fantastische icoon voor de stad. Misschien wel het belangrijkste is dat Lorentz het begin vormt van een echt stationsplein voor Leiden. Een lang gekoesterde wens van veel Leidenaren; een prettige plek om te verblijven en een waardig entree voor de fantastische binnenstad.

Samen een mooi feestje organiseren!

Samen met de gemeente Capelle aan den IJssel hebben we de eerste beleefbare gebiedsvisie van Nederland gemaakt. Hoe? Een route van ongeveer 5 kilometer door het centrumgebied, waarbij je op straat de ontwikkelingen die binnen nu en 10 jaar gaan spelen kan beleven: de CentrumXpeditie. Ruud schreef er al eens eerder over in zijn blog: Iedere stad een pretpark! Deze mooie gebiedsvisie mag natuurlijk niet ongemerkt blijven, zoveel mogelijk mensen moeten het kunnen beleven. En dus: een feestje als opening. Leuk, voor een feestje ben ik altijd in!

Beleving creëren

Het beleven van een ontwikkeling. Hoe doe je dat? We richten ons op twee zaken: Leuke, speelse oplossingen in de openbare ruimte en langdurige betrokkenheid.

De komende jaren blijven er steeds objecten verschijnen op de route die je vertellen wat er gaat gebeuren en je aanzetten om mee te doen. Van een picknicktafel met plattegrond, een gebouwd huisje met schommel waar je alle informatie over zelfbouw vindt, een rode lijn om de uitbreiding van het winkelcentrum te duiden tot tijdelijk gebruik van panden die gesloopt gaan worden.
Het tweede is eigenlijk nog belangrijker: het creëren van blijvende impact samen met partners in het centrumgebied. Partners brengen leven in de brouwerij. Zonder leven geen beleving!

Regel jij dat even?

De start van een leuk feestje: allemaal gave ideeën, een hele lijst met partners en goede moed. Maar hoe pak je dat dan aan, hoe creëer je die blijvende impact? We zijn bewust met heldere spelregels naar buiten gegaan. De gemeente betaalt niks volledig op haar kosten, en laat iedere partner mee investeren. Partners vulden dit zelf in: tijd, geld, middelen, noem maar op. Voor velen vergde dit een kleine omslag in denken. Geef mensen een budget en een opdracht, en ze regelen iets voor je. Daar hou je alleen niks aan over als het feestje weer is afgelopen. Heldere uitgangspunten over investeringen en een insteek ‘alles is mogelijk’ zorgden ervoor dat partners zijn gaan nadenken over hun eigen kracht en betekenis voor Capelle. Bovendien zorgde het voor meer betrokkenheid. Op de dag van de opening werd dit nog extra duidelijk: de meest succesvolle activiteiten werden vooral getrokken door partners die zelf behoorlijk mee hadden geïnvesteerd. Zij staken tijd in de organisatie, extra promotie, namen hun eigen achterban mee, en stonden vol energie klaar om aan de slag te gaan. Een voorbode van succes!

Zaterdag 24 september: een geslaagd feestje!

De dag was super, het weer kon niet beter en iedereen had er zin in. Ik zag veel verhitte, maar super blije kindergezichtjes (5 kilometer is wel ver voor die kleine beentjes, toppers zijn het!) en bestuurders waren onder de indruk. Het leukste vond ik de ontmoetingen die ik die dag had met tevreden partners van de gemeente die zich al jaar en dag inzetten voor Capellenaren. Vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en ondernemers; iedereen deed mee en investeert op zijn eigen manier, maar samen hebben we er een hele mooie dag van gemaakt!

En nu?

De opening van de CentrumXpeditie was erg geslaagd, maar nu? We gaan zo snel mogelijk met de betrokken partners in gesprek over hun inspanningen in een vervolg. Er worden al meer gave activiteiten georganiseerd in het stadscentrum van Capelle aan den IJssel, dus de eerste successen voor de stad worden al geboekt. Nu moeten we verder en zorgen dat we de energie vasthouden. De gebiedsvisie in praktijk brengen. Als ik terugkijk naar vorige week zaterdag heb ik daar alle vertrouwen in!

 

Pop-up buurt als proeftuin; lessen over placemaking uit De Buurt

In het openingsweekend werd De Buurt vergeleken met de sfeer in hip Berlijn. Een gemiddelde review op Facebook van 4,8 van de 5 sterren. Tienduizenden bezoekers en veel, heel veel vrolijke gezichten. Leiden geniet deze zomer van De Buurt, de grootste pop-up buurt van Nederland. Tijd om als ruimtelijk professionals lessen te trekken. Kijk, ruik, proef en praat mee op 8 september in De Buurt!

Voor en door Leiden

Pal naast het Centraal Station in Leiden is half juni een terrein van ongeveer 5.000 vierkante meter braakliggend terrein omgetoverd tot een volledige buurt. Een strand, foodcourt, theater, sportveld, winkels. Je kunt het zo gek niet verzinnen en het is er. Het idee komt van een collectief van Leidse ondernemers. De invulling van de vele workshops, theatervoorstellingen, dancefeesten en workshops vooral door Leidenaren. En wat opvalt: veel startende ondernemers, onbekende kunstenaars en kleine verenigingen doen mee. De Buurt blijkt voor hen het ideale laagdrempelige podium om hun ‘kunsten’ aan het publiek te tonen en te experimenteren.

Tijdelijke invulling & place branding


Het idee van De Buurt is ontstaan nadat bleek dat het bouwterrein voor Lorentz een multifunctioneel gebouw van 52.000 vierkante meter pal naast Leiden Centraal Station – in juni gereed was en pas in oktober gebruikt wordt. De ideale gelegenheid om een tijdelijke invulling te geven, die bijdraagt aan de positionering van het stationsgebied. Jarenlang was het gebied rondom het centraal station een wat desolate plek; een kraakpand, veel leegstandsbeheer, matige kwaliteit van de openbare ruimte. Zeker geen verblijfsplek. Met de bouw van Lorentz en de andere projecten die op de rol staan, transformeert het gebied de komende jaren van een plek waar je zo snel mogelijk doorheen loopt, naar en plek waar je bewust naar toe gaat. Een gebied met een eigen karakter, als link tussen het historische centrum en het Leiden Bio Science Park. Idee achter De Buurt, is om in een tijdelijke setting, dat gevoel al te creëren. De ‘place branding’ van het stationsgebied begint op deze manier al voor dat er een schop de grond in is.

Placemaking   

Het idee van het Leidse collectief van ondernemers, om De Buurt een podium voor Leidenaren te maken, is de belangrijkste schakel tot succesvolle placemaking. Je kunt vanuit marketing naar een gebied kijken en een merk neerzetten. Maar het betrekken van de lokale gemeenschap door ruimte te scheppen voor initiatief, dat maakt de plek. Zo worden lokale ideeën, inspiratie en potentieel benut. Dat zorgt er voor dat het niet blijft bij een gecreëerd merk, maar dat de plek betekenis krijgt voor de gebruikers. Pas dan maken mensen elkaar enthousiast vertellen ze het verhaal van de plek door aan elkaar.

Gebiedsontwikkeling

Vanuit de gebiedsontwikkeling van het stationsgebied is De Buurt een fantastische proeftuin. We toetsen of – met de juiste invulling – mensen daadwerkelijk het gebied gaan waarderen. En we zien direct en heel laagdrempelig of functies aanslaan. Ruimte om te sporten in het stationsgebied? Dancefeesten in de open lucht? Een schaaktoernooi? Allemaal nog niet eerder bedacht door de vele professionals die werken aan de gebiedsontwikkeling vanuit markt of gemeente. Maar wel allemaal een succes in De Buurt. Dit inspireert om de komende jaren ruimte te blijven bieden aan spontane initiatieven en daarnaar te luisteren voor de definitieve invulling.

Voorlopige lessen

De voorlopige lessen van Volq uit De Buurt samengevat:

  1. Een lege plek – al is hij maar drie maanden beschikbaar – heeft een grote potentiële waarde;
  2. Tijdelijke invulling draagt bij aan de positionering van een gebied, aan het opbouwen van een merk;
  3. Door ruimte te scheppen voor initiatief, wordt een merk concreet en wordt lokaal potentieel benut;
  4. Een tijdelijke invulling als proeftuin, houdt professionals scherp in een langjarige gebiedsontwikkeling.

Meer lessen; denk mee op 8 september!

Er zijn nog veel meer lessen te trekken en we willen leren hoe het nog beter kan. Daarover gaan we donderdag 8 september tussen 13.00 en 17.00 uur in gesprek met geïnteresseerde professionals; adviseurs, gemeenten, ontwikkelaars. Gemeente Leiden en De Buurt nodigen je hiervoor van harte uit. Je krijgt dan een exclusieve ‘behind the scene’ rondleiding in De Buurt, de visie van Wethouder Laudy en een discussie onder leiding van Wout van der Heijden van Volq over de lessen van De Buurt. Stuur voor 1 september een aanmelding naar trudy@debuurtleiden.nl of bel voor vragen 06-41327281. Er zijn een beperkt aantal plekken. Deelname is gratis.